Shilajit is een natuurlijk bruin/zwart harsachtig extract dat uit sedimentair gesteente in bergachtige regio’s, vooral de Himalaya, sijpelt. Het ontstaat door het geleidelijke afbreken van plantaardig en dierlijk materiaal onder invloed van micro-organismen. De samenstelling en biologische activiteit van shilajit kunnen variëren afhankelijk van de geografische locatie en omgevingsfactoren.
Belangrijkste componenten
- Fulvinezuur (fulvic acid)
- Dibenzo-α-pyronen (DBPs, ook bekend als urolithins)
- DBP-chromoproteïnen (DCPs)
- Humuszuren (humic acid)
- Meer dan 40 spoormineralen
De belangrijkste actieve ingrediënten zijn: fulvinezuur, DBPs en DCPs.
Typisch gebruik en dosering
Shilajit wordt meestal gezuiverd en verwerkt tot poeder of een hars (resin). Een kwaliteitssupplement wordt idealiter gestandaardiseerd op een bepaald gehalte aan fulvinezuur, DBPs en DCPs. Klinisch onderzochte producten zoals PrimaVie zijn bijvoorbeeld gestandaardiseerd op ≥50% fulvinezuur en ≥10,3% DBPs/DCPs.
In klinische onderzoeken varieert de dagelijkse dosering van shilajit tussen de 200 en 2000 mg, waarbij 500 mg per dag (verdeeld over twee doses) het meest gebruikt wordt. Optimale doseringen voor verschillende effecten moeten nog worden vastgesteld.
10:1 Extract:
Een "10:1 extract" betekent dat 10 delen van de ruwe shilajit zijn geconcentreerd tot 1 deel van het extract. Dit zegt iets over de concentratie, maar de precieze hoeveelheid actieve stoffen kan variëren afhankelijk van de kwaliteit en standaardisatie. Het is belangrijk om shilajit-extracten te kiezen die gestandaardiseerd zijn op de belangrijkste actieve componenten (zoals fulvinezuur, DBP’s/DCP’s).
Eigenschappen en mogelijke voordelen
- Antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen
- Mogelijke ondersteuning van:
- Mannelijke vruchtbaarheid (testosteron, spermakwaliteit)
- Gezondheid van spier-, bind- en huidweefsel (door stimulatie van collageenproductie)
- Botgezondheid (botmineraaldichtheid)
-
Verbetering van de antioxidantenstatus in het lichaam
Onderzoek en veiligheid
Hoewel shilajit in de traditionele geneeskunde (zoals Ayurveda) wordt gezien als een rasayana (vitaliteit- en langlevendheidsmiddel), is het menselijk onderzoek naar shilajit nog beperkt. De genoemde voordelen zijn vaak gebaseerd op kleinschalige studies die bevestiging behoeven door grotere, hoogwaardige onderzoeken.
Samenvattend: shilajit wordt traditioneel gebruikt voor een breed scala aan doelen en bevat diverse actieve componenten. Er is vooralsnog weinig solide menselijk onderzoek dat het gebruik voor bepaalde specifieke gezondheidsdoelen steun geeft.
Beoordelingen voor Shilajit
1. Oxidative Stress Biomarkers (Oxidatieve stress-biomarkers)
- Grade: C of D
- Er zijn aanwijzingen dat shilajit oxidatieve stress in het lichaam kan verminderen, maar het bewijs is beperkt, afkomstig uit weinig of kleine studies en niet altijd consistent.
- Grade C betekent: beperkt en/of tegenstrijdig bewijs dat shilajit mogelijk een positief effect heeft.
- Grade D (zoals te vinden in de algemene supplementendatabase) betekent: het effect is waarschijnlijk niet groot of heel onzeker.
2. Sperm Quality (Spermakwaliteit)
- Grade: C
- Enkele studies suggereren dat shilajit de spermakwaliteit en mogelijk de vruchtbaarheid bij mannen kan verbeteren, met positieve effecten op zaadconcentratie en beweeglijkheid.
- Deze bevindingen zijn echter gebaseerd op weinig onderzoek, dus het bewijs is zwak en moet met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd.
Samenvattend
Shilajit krijgt vooral grade C (en bij oxidatieve stress ook D) voor de onderzochte uitkomsten. Dit duidt aan dat er slechts beperkt en niet overtuigend bewijs is voor de werking van shilajit op deze gebieden. Meer onderzoek is nodig om deze resultaten te bevestigen.