Wat is vitamine B9 ?

• Natuurlijke vorm: Folaat (komt voor in voeding)
  
  
• Synthetische vorm: Foliumzuur (gebruikt in supplementen en verrijkte voedingsmiddelen)
  
  
• Andere namen: Pteroylgutaminezuur, Folacine, Methylfolaat, L-5-Methyltetrahydrofolaat (5-MTHF), Levomefolinezuur

Belangrijkste functies

• Preventie van neurale buisdefecten bij zwangerschap (zoals een open ruggetje bij baby's).
  
  
• Behandeling van bepaalde vormen van bloedarmoede.
  
  
• Verlaging van het gehalte homocysteïne in het bloed, wat gunstig kan zijn voor het hart- en vaatstelsel, omdat een hoog homocysteïnegehalte wordt geassocieerd met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en mogelijk Alzheimer.

Dosering

• Algemeen aanbevolen hoeveelheid (RDA): 400 microgram (μg) per dag voor volwassenen.
• Supplementen: Meestal tussen 400 tot 800 μg (0,4–0,8 mg) per dag.
  
  
• Maximale veilige dosering (UL): 1.000 μg (1 mg) per dag, vanwege het risico op het maskeren van een vitamine B12-tekort.
  
  
• Tijdens zwangerschap: 400 μg per dag, ideaal minimaal 4 weken vóór de bevruchting en tot het einde van het eerste trimester. In sommige situaties (zoals bij een voorgeschiedenis van neurale buisdefecten) kan zelfs 4–5 mg per dag aanbevolen worden.

Mogelijke voordelen

• Betrouwbare verlaging van homocysteïnespiegels, vooral bij mensen met een laag folaat- en hoog homocysteïnegehalte.
  
  
• Vermindering van het risico op zwangerschap gerelateerde complicaties.
  
  
• Mogelijke verbetering van de cardiovasculaire gezondheid: vermindert het risico op een beroerte, verbetert de vaatfunctie en vermindert atherosclerose.

Risico's en waarschuwingen

• Hoge innames van foliumzuur kunnen een vitamine B12-tekort maskeren, wat kan leiden tot onverantwoorde uitstel van correcte behandeling en mogelijk zenuwschade.
  
  
• Mogelijke bijwerkingen bij chronisch hoge inname: gastro-intestinaal ongemak, mogelijk verhoogd risico op kanker en onderdrukking van het immuunsysteem.
  
  
• Het is belangrijk om rekening te houden met de totale dagelijkse inname vanuit verrijkte voeding en supplementen samen.
  
  
• Supplementatie is met name zinvol voor mensen die weinig tot geen verrijkte voedingsmiddelen eten.

Biologische beschikbaarheid

• Foliumzuur uit supplementen is beter opneembaar dan natuurlijke folaat uit voeding.
• 1 μg voedings-folaat (DFE - Dietary Folate Equivalent) staat gelijk aan 0,5–0,6 μg foliumzuur uit supplementen (afhankelijk van of het met of zonder eten wordt ingenomen).

Folaat VS Foliumzuur 

Folaat (natuurlijk)

• Komt voor in voeding (vooral in groenten, peulvruchten en citrusvruchten).
• Dit is de vorm zoals het in de natuur (voedsel) voorkomt.
• Moet in het lichaam omgezet worden naar de actieve vorm (5-methyltetrahydrofolaat, afgekort 5-MTHF) voordat het zijn functie kan vervullen.

Foliumzuur (synthetisch)

• Wordt gebruikt in supplementen en verrijkte voedingsmiddelen.
• Is stabieler en beter opneembaar dan natuurlijke folaat uit voeding.
• Ook foliumzuur moet omgezet worden naar 5-MTHF voordat het actief gebruikt kan worden door het lichaam.
• Niet iedereen zet foliumzuur even efficiënt om naar 5-MTHF, vooral mensen met een genetische MTHFR-variant.

5-MTHF (actieve vorm)

• Dit is de eindvorm waarin folaat/foliumzuur biologisch actief wordt — direct bruikbaar door het lichaam.
• Supplementen met deze vorm kunnen voor specifieke mensen (bijv. met MTHFR-polymorfismen) nuttig zijn.
• Voor het merendeel van de mensen volstaat normaal foliumzuur, tenzij er sprake is van een vastgesteld omzettingsprobleem.

Gebruik alleen op doktersadvies:

Omdat 5-MTHF veel minder onderzocht is dan foliumzuur voor bepaalde toepassingen, wordt het gebruik van 5-MTHF vooral aangeraden wanneer een arts dit aangeeft, bijvoorbeeld bij aangetoonde enzymstoornissen of specifieke medische indicaties.

Belang voor zwangerschap

• Het verlagen van het risico op neurale buisdefecten (zoals een open ruggetje) is de reden dat vrouwen met zwangerschapswens aangeraden wordt om tijdig foliumzuur te nemen.
• De meeste kennis en bewijs voor effectiviteit en veiligheid van suppletie bij zwangerschap is gebaseerd op foliumzuur.
• Foliumzuur is de standaard in zwangerschapsvoorbereiding vanwege het uitgebreide onderzoek en bewezen werking.

Kortom:

• Folaat is de natuurlijke vorm uit voeding, foliumzuur is de synthetische vorm uit supplementen.
• Beide moeten eerst omgezet worden naar de actieve vorm.
• Voor de meeste vrouwen volstaat foliumzuur als supplement rond de zwangerschap, behalve bij een specifiek vastgesteld probleem met de omzetting.

Bronnen: